Cicim Dokumaları - Amasya
El Sanatları
Dokuma; atkı ve çözgü ipliklerinin dikey açı yapacak şekilde, birbirlerinin altından
ve üstünden geçirilmesiyle ortaya çıkan düz yüzeyli ürüne verilen addır.
Dokumalar; dokuma tezgahlarında çözgü denilen ve yan yana duran ipliklerin
gücü ve nire denilen araçlarla bir kısmının yukarı kaldırılması ve diğer kısmının
aşağı çekilmesi suretiyle açılan ve ağızlık adı verilen aralıktan mekik yardımıyla
atkı denilen ipliklerin geçirilmesiyle oluşturulan düz yüzeylerdir. Cicim dokumaları;
çözgü ve atkı iplikleri arasına renkli desen iplikleri atılarak sıkıştırılmak suretiyle
meydana getirilen dokuma türüdür. Cicim tersten yapılan dokumadır. Atkısı kıl
olanları da, oldukça yaygındır.
Cicim dokuma tekniğinin kullanılması ile dokumanın yüzeyinde sonradan iğne ile
işlenmiş gibi kabarık desenler oluşmaktadır. Cicim dokumacılığında desenler oluşturulurken
atkı iplikleri ile desen iplikleri belirli bir sırayı takip etmektedir. Atkı ipliği
atıldıktan sonra yapılacak desene göre, desen ipliğinin bir veya birden fazla çözgü
ipliği üzerinden atlatılması ile desen oluşturulmaktadır.
Cicim dokumalarında, dokumanın yüzeyinde meydana getirilen desenler,
ipliğin kalınlığına, inceliğine ve serpme motifler halinde olup olmadığına
göre değişik görünüm almaktadır.
Cicim dokuma ile heybe, sofra altı, gelin çuvalı, hurç, minder, divan örtüsü,
tandır örtüsü, namazlak, yaygı ve yastık gibi ürünler yapılmaktadır. Cicim,
atkı yüzlü veya bezayağı tekniğiyle dokunmaktadır. Desen ipinin atılış şekline
göre iki veya üç atmalı cicim çeşitleri görülmektedir.
Amasya’nın Taşova ilçesine bağlı Destek Kasabasında halen devam etmekte
olan cecim dokumalarının geçmişi çok eski yıllara dayanmaktadır. Yörede
yapılan incelemelerde bu dokumalarda yaklaşık 50 yıl önceye kadar
yün ipliği kullanıldığı, dokumaların doğal boyalarla renklendirildiği ve yer
tezgahlarında dokunduğuna ilişkin bilgiler alınmıştır. Yaklaşık 40 cm eninde
dokunan yüzeylerin kullanım amacına göre dikilerek birleştirilmesi suretiyle
daha geniş yüzeyler elde edilmiştir. Cicim dokuma tekniği, yörede uzun
yıllar boyunca genellikle yer yaygıları, farklı amaçlar için örtüler, heybe ve
torba gibi ürünlere uygulanmıştır.
Günümüzde yörede bu dokumacılık azalmakla beraber devam etmektedir. Ancak
dokunan ürünlerde yün ipliği yerine orlon iplikler kullanılmaktadır. Yörede cicim
dokumalar geçmişte olduğu gibi “ip dokuma takımı” adı verilen yer tezgahlarında
dokunmaktadır. Uygun mevsimlerde ev dışına kurulan bu tezgahlarda bezayağı
örgüsünde çözgü yüzlü cicim tekniği ile dokuma yapılmaktadır. Dokumaların
hemen hepsinde dokumanın boyu yönünde devam eden ve yörede “tahta” adı
verilen renkli çizgilere yer verilmiştir. Gerek yün ipliği ile dokunan eski cicim dokumalarda
gerekse günümüzde devam eden dokumalarda yörede “bay güzeli” adı
verilen desen yaygın olarak uygulanmaktadır. Dokunması tamamlanan ürünler
kullanım amacına göre renkli saçak veya püsküllerle süslenmekte ve boncuklarla
bezenmektedir.
Görüntülenme Sayısı :
501
Eklenme Tarihi :
12 Şubat 2013 Salı
Güncellenme Tarihi :
12 Şubat 2013 Salı