Geleneksel kültürümüzün ve el sanatlarımızın en önemli örneklerinden biri oyalardır. Yapılan araştırmalar, oya sözcüğünün başka dillerde tam bir karşılığının bulunmadığını ortaya koymakta; bu durum, oya sanatının Türklere ve özellikle Türk kadınına özgü bir sanat olduğunu göstermektedir. Türk toplumunda, belirli bir eğitim sürecinden geçmeden günlük yaşam içinde bu denli yüksek bir estetik zevk ortaya koyabilen Türk kadınının yaratıcılığının yeni kuşaklara aktarılmasında oyaların önemli bir yeri vardır.

Oya, Anadolu kadınının zarafetini yansıtan; küçük boyutlu olmasına rağmen derin anlamlar taşıyan bir el sanatıdır. Oyaların en dikkat çekici özelliklerinden biri, kadınların doğrudan ifade edemedikleri duygu ve düşüncelerini semboller aracılığıyla aktarabilmelerine olanak tanımasıdır. Ankara’ya bağlı Nallıhan ilçesinde yapılan iğne oyalarının en önemli özelliği ise ipekten üretilmeleridir. Hazırlanış biçimi dantel sanatına benzediğinden, bu oyalar yurt içinde ve yurt dışında bir tür dantel olarak kabul edilmiş; hatta bazı kaynaklarda “Türk Danteli” olarak adlandırılmıştır.

Günümüzde oyalar; tığ, iğne, mekik ve firkete gibi araçlarla yapılmakta olup kullanılan araç ve tekniklere göre şu şekilde sınıflandırılmaktadır:
İğne oyası, tığ oyası, mekik oyası, firkete oyası, koza oyası, yün oyası, mum oyası, boncuk oyası ile kumaş atığı veya dokuma oyaları.

Oyaların bir diğer önemli özelliği, kadınların doğadan ilham alarak duygu ve estetik anlayışlarını ortaya koymalarına aracılık etmesidir. Bu nedenle oyalar; yaprak, çiçek, meyve ve sebze motiflerinin yanı sıra bazı hayvan figürlerini de içerebilmektedir. Doğal motiflerin yanında soyut öğeler ve geometrik şekiller de oyacılıkta sıklıkla kullanılmaktadır.

Bazı oyalar ise kadınların gündelik yaşamını, hayal gücünü ve espri anlayışını yansıtmaktadır. Türkan Şoray Kirpiği gibi oya türleri, kadınların günlük hayattan esinlenerek duygu ve düşüncelerini giysilerine nasıl yansıttıklarını göstermektedir. Oyalar, geçmişte olduğu gibi günümüzde de çeyiz kültürünün önemli bir parçası olarak varlığını sürdürmektedir.

Kaynak: Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2014)