Yakutiye Medresesi; İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde Gazan Han ve Bolugan Hatun adına, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır. Anadolu'daki kapalı avlulu medreselerin en büyüğü olan Yakutiye Medresesi, plan düzeni, dengeli mimarisi ve iri motifli süslemeleri ile Erzurum'un en gösterişli yapılarından biridir. Yapının taç kapısı cepheden dışa taşmaktadır. Dört eyvanlı iç mekân da bulunan dikdörtgen avlunun orta bölümü mukarnaslı bir kubbe ile diğer kısımları ise sivri kemerli beşik tonozlarla örtülüdür. Taç kapının yan yüzlerinde, silme kemerle çevrili nişler içinde pars ve kartal motifleri dikkat çekmektedir. Ajurlu bir küreden çıkan hurma yaprakları, iki pars ve kartal figürlerinden oluşan hayat ağacı Orta Asya Türklerinin önemli simgelerini bir araya getirmektedir. Basık kemerli ve oymalı olan taç kapının her tarafını kaplayan bezemeler, muhteşem bir görüntü oluşturmaktadır. Yakutiye Medresesi'nin doğu duvarına bitişik inşa edilen kümbet, tuğladan yapılmıştır. Üzerinde üç penceresi bulunan yapı, külah ile örtülüdür. Avlunun sağ ve solunda karşılıklı beşik tonozlu altışar oda sıralanmıştır. Bunlardan sağ köşedeki odadan aynı zamanda minareye çıkılmaktadır. Güneydeki tonozun üzerinde ise bu medreseye vakfedilmiş altı köyün ismini içeren vakfiye, mermer üzerine sülüs yazı ile asılmıştır, iç içe geçmiş geometrik motifler ve çinilerle bezeli minare, kabartma kordonlarla hareketli bir görünüm kazanmıştır. Köşelerde yer alan kalın gövdeli minarelerden biri çok önceden yıkılmış veya hiç yapılmamıştır. Bu minarenin kaidesi konik bir külahla kapatılmıştır. Öğrenci ve hocaların odaları sınıf ve derecelerine göre belirlenmiştir. Bu nedenle her odanın girişinde farklı bir işleme dikkat çekmektedir. 1995 yılında restore edilen medrese, günümüzde Türk-İslâm Eserleri ve Etnografya Müzesi olarak kullanılmaktadır. Kaynakça; (Erzurum Gezi Rehberi Kitabı Tablet İletişim Yayınevi)

Yakutiye Madrasah

It was built by the Hodja Yakut Gazani in the name of Gazani Khan and Bolugan Hatun during the Ilhanlı Sovereign Sultan Olcayto in 1310. The Yakutiye Madrassah which is the largest of the Madrassah in Anatolia with a covered courtyard is one of the most grandiose buildings in Erzurum with the arrangement of its plan, its balanced architecture and decorations with large motifs. The central part of the rectangular courtyard in the internal space which has four vaulted rooms opening to the courtyard has been covered with a dome with muqarnas and the other parts are covered with barrel vaults. Motifs of leopards and Eagles in the niches surmounted with valuts that have moldings on the side facades of the monumental gate attract attention. The tree of life that composed of the date laeaves coming out of an adjourn sphere, two leopard and eagle figures puts together important symbols of the Middle East Turks. The decorations covering all the engraved portal has an oblate arch create a splendid appearance. The tomb which was built adjacent to the eastern wall of the Yakutiye Madrasah was built out of bricks. The structure which has three Windows is covered with a conical dome. There are six rows aligned on either side of the courtyard which have barrel vaults. The one right in the corner among them also provides Access to the minaret. The foundation epigraph which is written with sulus style calligraphy on marble that contains the names of the six villages granted to this village are on the valult at the South. The minaret which as decorated with intertwined motifs and tiles has achived a lively appearance with relief braids. One of the minarets on the corners has either collapsed at a very early date or was never built at all. The base of this minaret was covered with a conical dome. The rooms which the teachers and students used in accordance with their rank. The madrasah which was restored in year 1995 is used as the Museum of Turkish Islamic Arts and Etnography. (City Guide Erzurum, Published by Tablet İletişim)