El Sanatları
Saraçlar biz, çekiç, pergel, makas, iğne,
pense gibi aletleri kullanarak hamut,
kedene, eğer, belleme, aşırtma, kolon,
beygir paldını, at boncuğu, yular, kılıf,
deri önlük, kemerlik, hasır işleme, sarka,
hayvan süslemeleri, cüzdan, heybe, kabza
ve benzeri ürünleri geleneksel yöntemlerle
yapmaktadır. Kullanılan deri, Kahramanmaraş
ve Gaziantep tabakhanesinden;
zincirler, demirciler çarşısından; keçeler
ise Kahramanmaraş’ta üretim yapan keçecilerden
temin edilmektedir. Deri olarak
sığır derisi tercih edilmektedir. Sim sırma
(Maraş işi) da geçmişte eğerlerin üzerine
yapılan süslemelerden ortaya çıkmış ve
gelişip zenginleşerek ayrı bir el sanatı
haline gelmiştir. Geçmişte kadınlar tarafından
evde hazırlanan sim sırmalar, saraç
ustaları tarafından dükkâna getirilerek
eğer üzerine yerleştirilmekteydi.
50 yıl önsesine kadar Kahramanmaraş’ta
saraçlar çarşısında bu işle uğraşan 28 dükkân
olduğu bilinmektedir. Günümüzde
ise değişen sosyal ve ekonomik nedenlerden
dolayı saraçlar çarşısında dükkân
sayısı 6’ya kadar düşmüştür. Saraçların
tamamı mesleği babasından veya dedesinden
devralarak devam ettirmiştir. Sayılarının
azlığından dolayı kendi derneklerini
kuramamakta ve Köşkerler Derneği çatısı
altında birleşmiş bulunmaktadırlar.
XIX. yüzyılın başlarında saraçlık ürünlerini
satın alırken ihtiyaç karşılamanın
yanı sıra ürünlerin üzerindeki işlemelerden
dolayı görsel güzelliğe de önem
verilmekteydi. Günümüzde bu görsellik
önemini yitirmiş ve alıcılar sadece
ihtiyaçlarını karşılama amacını güder
olmuştur. Maraş’ta meydana gelen sosyal
ve ekonomik değişim sonucunda tarım
ve hayvancılığın iyice azalması, gelişen
ulaşım imkânları sonucunda at, eşek gibi
binek hayvanlarının yerini araba ve traktörlerin
almasıyla saraçlık ürünlerine olan
ilgi azalmıştır. (Günay, 201:166) Ancak el
sanatlarının birçok dalındaki ustaların
aksine saraçlar, gelirlerinden memnun
olduklarını, mesleğin hala iyi bir getirisi
olduğunu ifade etmektedirler.
Kaynakça:
ÇALIŞ, H. (2014). Kahramanmaraş'ta Geleneksel El Sanatları. Akdeniz'in Altın Kenti Kahramanmaraş. Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayını, 312.