El Sanatları
Geçmişten günümüze mimari yapıların
inşasında önemli bir yere sahip olan
taş işlemeciliği Kahramanmaraş’ta varlığını
günümüzde de sürdürmektedir.
Taş işlemeciliği çoğunlukla Mağaralı
Mahallesinde ikamet eden ustalar tarafından
icra edilmekle birlikte, şehrin
diğer kesimlerinden yetişmiş ustalar da
bulunmaktadır. Taş işleme ustaları tarafından
şekil verilen taşlar; cami kaplamaları,
minare, mihrap, minber, kürsü,
yazlıklar, çeşme, şömine, şadırvan, saat
kulesi gibi yapıların inşasında kullanılabilmektedir.
Maraş’ta son dönemde
inşa edilen en büyük mimari yapılardan
olan ve dışı tamamen taş kaplama olanAbdulhamithan Camii’nin inşasında da
Maraşlı taş ustaları çalışmıştır.
Taş işlemeciliğinde moloz taş ve kesme
taş adı verilen iki tür taş kullanılmaktadır.
Moloz taşlar sert yapılarından dolayı sanat
kaygısı güdülmeyen bahçe duvarı, yer
kaplamalarında kullanılmaktadır. Kesme
taşlar ise yumuşak ve işlemeye elverişli
olduklarından mimari yapıların hemen
her yerinde istenilen ölçü ve motiflerle
kullanılabilmektedir. Kesme taşlara tüf
taşı denilmektedir. Gaziantep’in Topaktaş
mevkiinden gelenlere topaktaşı, mağaralarda
çıkan taşlara havara taşı denilmektedir.
Minarelerin büyük çoğunluğu havara
taşlarından inşa edilmektedir. Kahramanmaraş’ta
taş işleme atölyelerinde kullanılan
taşlar Gaziantep Topaktaş mevkiinden ve
Kayseri’de Tomarza, Gesi, Hotcağız’dan
volkanik tüf taşlarından temin edilmekte
ve 30x60-70 santim ebatlarında çıkarılarak
taş işleme atölyelerine getirilmektedir.
Taşlar gri, siyah, gül kurusu, kahverengi,
sarı renklerde olabilmektedir. Atölyeye
gelen taşlar önce testereye girerek istenilen
ölçüde kesilmektedir. Kaval, armudi,
kavalkepçe, lale, papatya gibi geçmişten
günümüze kadar gelen birçok motif önce
karton veya alüminyum levha üzerine
çizilmekte, sonra ortaya çıkan şablon
makasla kesilerek taşın üzerine aktarılmakta
ve yontma işlemine geçilmektedir.
Yontma işleminden önce taşlar su havuzunda
bekletilerek yumuşatılmaktadır.
Taş işlemeciliğinde testere, kompresör,
hava tabancası, spiral gibi makinaların
yanı sıra tabanca, madraha, çarpacak,
kalem gibi aletler kullanılmaktadır.
Kaynakça:
ÇALIŞ, H. (2014). Kahramanmaraş'ta Geleneksel El Sanatları. Akdeniz'in Altın Kenti Kahramanmaraş. Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayını, 319-320.