İvriz Kaya Anıtı, Konya’nın Halkapınar ilçesinin yaklaşık 4 kilometre güneyinde yer almaktadır. İvriz Çayı kenarındaki doğal bir kaya üzerinde Tanrı Tarhundas ile Tuwanuwa ülkesinin en görkemli krallarından Warpalavas tasvir edilmiş; anıtta figürler kabartma tekniği ile yapılmıştır. Anıt, yüzyıllar boyunca Tuwanuwa Krallığı’nın sınır işareti olarak da kullanılmıştır.
TGM
MÖ 8. yüzyılda yapılan ve geç Hitit dönemine ait olan bu kabartma, dünyanın en eski tarım anıtı olma özelliğine sahiptir. Kompozisyonda Rahip Kral Warpalavas, karşısında duran ve daha büyük ölçülerde tasvir edilen Tanrı Tarhundas’a doğru ellerini kaldırarak dua etmektedir. Tarhundas, bir elinde üzüm salkımı diğer elinde buğday demeti tutmaktadır. Figürlerin arasında yer alan hiyeroglif yazıtta Kral, “Ben sarayda prens iken bu üzüm bağlarını diktim ve buğday başaklarını yetiştirdim. Tanrı bunlara bereket ve bolluk versin” demektedir. Kabartma alanı 4,2 x 2,4 metre ölçülerindedir. Anıtta Hitit geleneğinin yanı sıra Asur, Arami ve Frig sanatının özelliklerine de rastlanmaktadır.
Döneminin eşsiz teknolojileriyle İvriz Çayı’nın çıktığı kaynak başına yapılmış olması, bu tarım anıtının sembolik değerini ortaya koymaktadır. Burada, Hititlerin doğal peyzajı kendi inançlarına entegre ederek kültürel bir peyzaj alanı oluşturdukları görülmektedir. Kutsal kabul edilen bir su kaynağının etrafında oluşturulan bu kült alanı, dini önemini sonraki yüzyıllarda da sürdürmüştür. Alanda kaya kabartmasının yanı sıra sunak, manastır ve mağaralar da yer almaktadır.
Bu üstün evrensel değerleriyle dünya mirası olarak önerilen İvriz Kültürel Peyzajı, 2017 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.
Kaynak: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü.