Kaunos Antik Kenti, Muğla’nın Köyceğiz ilçesinde, Köyceğiz Gölü’nü Akdeniz’e bağlayan Dalyan Çayı’nın batı kıyısında ve Çandır köyünün sınırları içinde yer almaktadır.
Şair Ovidius’un anlattığı bir mite göre; Miletos’un ikiz çocukları olan Kaunos ve Biblis birlikte büyürken Biblis ikizini öyle sever ve beğenirmiş ki her an onunla birlikte olmak istermiş. Bu sevginin doğa dışı olduğunu bilen Biblis aşkını bir mektupla Kaunos’a bildirince bu durumu öfke ve tiksinti ile karşılayan efsanevi kral, kız kardeşini bir daha görmemek için Milet’ten kaçıp Karya ile Likya sınırına gelerek Kaunos kentini kurmuş. Strabon “Kent kapatılabilen bir limana ve tersanelere sahiptir” diyerek Kaunos’un antik çağdaki konumunu bize açıklamaktadır. Ancak bu dönemde Anadolu kıyılarında bulunan pek çok liman kenti gibi bugün Kaunos da kıyıdan hayli içeride kalmıştır.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Perslerin Anadolu’yu bütünüyle ele geçirmesi üzerine kent, önce Mausolos’un; MÖ 334’te ise İskender’in Persleri yenmesi üzerine Prenses Ada’nın, sonra Antigonos’un, daha sonra ise Ptolemaios’un yönetimine girmiştir. Rodos Krallığı, Bergama Krallığı ve Roma İmparatorluğu’nun da egemenlikleri altında kalan kent, limanının dolmasıyla zamanla önemini yitirmeye başlamıştır.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Kentin akropolü yüksek bir tepeye kurulmuştur. Surların kuzey yönünde olanı Orta Çağ’dan kalmadır. Uzun sur, limanın kuzey yönünden başlayıp Dalyan köyünün ilerisindeki sarp kayalığa kadar uzanır. Surun kuzey kısmı Mausolos döneminde yapılmıştır. Kuzeybatı yönündekiler Helenistik, limana doğru olanlar ise Arkaik dönemden kalmadır.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Tiyatro akropolün eteğindedir. Otuz üç oturma sırası bulunmaktadır. Tiyatronun batı yönündeki yapı kalıntılarından biri bazilika tipi bir kiliseye aittir. Diğerleri Roma Hamamı ve Tapınağı’na aittir.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Aşağıda ise tamamlanmayan bir daire biçiminde örülmüş ve yivsiz sütunları bulunan bir yapı yer alır. Bunun arkasında üç basamakla yükseltilmiş bir podyum bulunur. Burada tapınağın kalıntıları da yer almaktadır. Daire biçimindeki yapının ise ne olduğu bilinmemektedir. Eski liman olan Sülüklü Göl’ün kuzeyinde yapılan kazılarda stoa ortaya çıkarılmıştır. Çevresinde birçok heykel kaidesi olmakla beraber heykeller bulunamamıştır. Stoanın yakınındaki çeşme restore edilmiştir.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Antik kente varıldığında ilk dikkat çeken kalıntılar, kayalara oyulmuş kral mezarlarıdır. Büyük ve görkemli olanlar cepheden in-antis planlı İon tapınaklarını hatırlatmaktadır.
Fotoğraf: Official Turkish Museums
Büyük İskender’in Anadolu’ya gelmesi sonucu yarım kalmış olan en doğudaki kaya mezarı, bu tür eserlerin yapım aşamasını göstermesi açısından hayli ilginçtir. Günümüzde ören yerinde dikkat çeken diğer bir alan ise şüphesiz güney yamacı tamamen sarp olan yukarı akropoldür.
Diğer antik kentlerden, özellikle kaya mezarlarının cephe mimarisi ile ayrılan ve kendine has bir görünüm sunan Kaunos Antik Kenti, 2014 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.
Kaynak: Muğla İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.