­ YOZGAT YÖRESİNDE SEYİRLİK OYUNLAR (SAYA OYUNU) | Kültür Portalı

Yozgat Yöresinde Seyirlik Oyunlar (Saya Oyunu) - Yozgat

Geleneksel Tiyatro
Saya Oyunu: Saya Oyununun geçmişini ve kısaca oynanış şeklini şu biçimde anlatabiliriz: Rivayete göre oyunun kökeni, Orta Asya Bozkırlarına kadar dayanmaktadır. Derler ki, ilkbaharla birlikte, koyun ve keçilerin yavrulama zamanlarına 15 - 20 gün kala oyun oynanmaya başlanırmış. Kendileri için her şey demek olan sürülerinin, o seneki yavrularının sağlıklı, verimli ve bereketli olması ümidiyle bu oyun oynanmaktadır. Belki bir yaşam biçimi, belki de uğruna inanılan bir şey ama şurası muhakkak ki, sosyal yaşantıyı ve sosyal dayanışmayı vurgulayan bir tarafı var. Oyun, her sürü sahibinin kapısında tek tek oynanmaktadır. Bu evlerden tuz, ekmek, yağ vb. gıda maddeleri toplanarak Baş Arap lakaplı oyuncunun evinde pişirilip köy halkıyla birlikte bir kısmı yenmektedir. Diğer kısmı ise herkese azar azar dağıtılmaktadır. Bu yiyeceklerden hayvanların yemlerine de bolluk ve bereket olsun diye katılmaktadır. Köyde herhangi bir evin kapısına gelindiğinde aşağıdaki mani okunur: Sayacı geldi duydun mu? Selam verdim aldın mı? Hey ne kaldı, ne kaldı? Şurda elli gün kaldı, Elli günden az kaldı, Otuz günden tez kaldı, Oğlağın yağı yetti, Kuzunun tüyü bitti. Şu derede tütün tüter, Çocumanlar (çocuklar) kefen üter, Heey çocumanlar heeeey, denilerek evdeki küçük çocuklar, elleri ve yüzleri boyalı oyunculardan bağırılarak ev halkı uyarılır ve evin kapısı çalınarak oyuna başlanır. Oyunun oynanışı şu şekildedir: Seksen- doksan yaşlarında bir ihtiyar, on beş, on altı yaşlarında genç bir kızla evlenir fakat kız bu durumdan memnun değildir. Bir süre sonra kız, ihyarı bırakıp kaçar. Baş Arap lakaplı oyuncu, yine oyunculardan tilkiye, halkı koklatarak kızı buldurur. İhtiyar, kıza neden kaçtığını sorduğunda kız çeşitli bahaneler uydurur. Bu arada tilki lakaplı oyuncu, ihtiyara: "Bu kız sana değil bana yakışır" gibi sözlerle kendisine pay çıkarmaya çalışır. Bunun üzerine ihtiyar, kızın kendi eşi olduğunu halka anlatmaya başlar. Bu amaçla, kızın kendine ait olduğunu ispatlayacak ve onu kendisine getirecek bir ara bulucu seçer. Bu ara bulucu sahneye çıkar fakat oyuncular bu arabulucuyu sopalarla döverek oyun dışına atarlar. Oyuncular kostüm olarak koyun, keçi postu, sopa, çıngırak, çeşitli boncuklar, tahta kılıç, el aynası, siyah boya, deri giyecekler vb. kullanmaktadır. Baş Arap, kınalı, ala, siyah, beyaz gibi lakaplar ise oyunculara takılmıştır. Lakapların bu şekilde kullanılmasındaki amaç doğacak yavruların bu şekilde beklenmesi, istenmesinden dolayıdır. Oyunun çeşitli yörelerde değişik versiyonları olabilir.
Görüntülenme Sayısı : 399    Eklenme Tarihi : 12 Mart 2014 Çarşamba    Güncellenme Tarihi : 13 Mart 2014 Perşembe