Deniz Zaferinin Kalıntıları Bulundu

Osmanlı donanmasının 1695 yılında Venedik karşısında zaferiyle sonuçlanan Koyun Adaları Deniz Savaşı'yla ilgili kalıntılar gün yüzüne çıkarıldı.

Sualtı araştırmacısı Selçuk Kolay tarafından bulunarak yeri gösterilen 80 metre derinde yer alan batıklara, özel karışım gazlar kullanılarak dalışlar gerçekleştirildi. Savaş Karakaş ve ekibinin sualtı belgeselini de yaptığı çalışmalarda, Ülkemiz karasularında bugüne kadar yapılan en derin bilimsel batık araştırması gerçekleştirildi. Bu çalışmada Osmanlı İmparatorluğu’nun denizlerdeki ilk ve en büyük zaferlerinden biri olan “Koyun Adaları Savaşı”na ait batmış gemilerin kalıntıları ilk defa tespit edilerek bilimsel incelemeleri yapıldı. Araştırma başkan yardımcısı Dr. Nilhan Kızıldağ tarafından yüksek teknoloji kullanılarak, Yanal Taramalı Sonar ile yerleri ayrıntılı olarak belirlenen batıkların, uzaktan kumandalı kamera sistemleri (ROV) ile fotomozaikleri oluşturuldu.

Tamamı Türk bilim insanları, eğitmen derin su dalgıçları, belgeselciler ve araştırmacılardan oluşan ekip, çalışmalarında Koca Piri Reis Araştırma Gemisi’ni kullandı. 80 metre derinlikte bulunan batıklar üzerine başarılı bir şekilde konumlandırılan araştırma gemisi ile, söz konusu batıkların dağılım alanı ve buluntular ayrıntılı bir şekilde araştırılmıştır. 130 x100 cm boyunda yaklaşık 300 kg ağrılığında bir adet çan formlu eser çıkarılarak Çeşme Müzesi’ne teslim edilmiştir.

Literatüre göre söz konusu batıkların 1695 tarihinde Osmanlı ile Venedik arasında geçen ve Osmanlı’nın zaferiyle sonuçlanan “Koyun Adaları Savaşı”nda batmış Venedik savaş gemileri olduğu anlaşılmaktadır. Çalışmalarda yerleri belirlenen iki batığa ait kalıntılar arasında yaklaşık 70 kadar bronz top, gülle ve mühimmatın yanı sıra, gemi armasına ait aksamlar ve mutfağına ait çok sayıda kaba rastlanmıştır. Ayrıca boyları 4 metreye ulaşan büyük çapalar bulunmuştur.

Söz konusu batıkların “Koyun Adaları” savaşında, Mezamorta Hüseyin Paşa’nın komuta ettiği Osmanlı filosu tarafından batırılan Venedik bayrak gemisi Stella Maris ve ona yardıma gelen Leon Coronato gemisi olduğu düşünülmektedir. Batıkların incelenmesinde, derin su dalış teknikleri ile karışım gaz dalgıçları ve ROV teknolojisi birlikte kullanılmıştır. Böylece ülkemiz karasularında ilk defa bu derinlikte bilimsel arkeolojik çalışma gerçekleştirilmiş ve başarı ile tamamlanmıştır. Türkiye’nin Sualtı Arkeolojisi konusunda isim yapmış bilim insanları, derin su dalgıçları ve sualtı araştırmacılarının işbirliği sonucunda çok önemli bulgulara ulaşılmış ve araştırma sonucunda dünya çapında da ilgi görecek kalıntılar ortaya çıkarılmıştır.

Osmanlı denizcilik tarihinin en önemli zaferlerinden bir tanesine ait kalıntıların yüzyıllar boyunca sualtında çok iyi korunmuş olması nedeniyle, Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü adına Doç. Dr. Harun Özdaş’ın başkanlığında bilimsel bir kurtarma kazısının yapılması planlanmaktadır.

Çalışmada, Araştırma Başkanı Doç. Dr. Harun Özdaş, Başkan Yrd. Dr. Nilhan Kızıldağ, Bakanlık Temsilcisi İhsan Tercan, Sualtı Araştırmacısı Selçuk Kolay, Çağatay Erciyes, Belgesel yapımcısı Savaş Karakaş ve ekibi, Sualtı görüntüleme ve derin dalış ekibi Dr. Güngör Muhtaroğlu, Erol Öztunalı, Ali Ethem Keskin, Tağmaç Saraçoğlu, ile kurtarma dalgıçları ve teknik ekip Cebrail Baydan, İrfan Yıldız, ROV ekibi ve K. Piri Reis Araştırma Gemisi’nin 12 kişilik mürettebatı görev almıştır.

Koyun Adaları Muharebesi

Çaka Bey, 17 çektiri ve 33 yelkenliden oluşan mevcut deniz gücü ile 1090 yılının Mayıs ayı başlarında İzmir’den Ege’ye açılmıştır. İlk olarak Bizans’ın İzmir yolu üzerindeki Midilli Adası’nı zahmetsizce zapt etmiştir. Türk filosu, Sakız Adası’na yönelmiştir. Bu adayı da işgal ettikten sonra, keşif kuvvetlerinden, Bizans Donanması’nın Çandarlı açıklarından güneye doğru ilerlemekte olduğu haberini almıştır. Çaka Bey, ile hemen harekete geçerek Niketa Kastamonita komutasındaki Bizans Donanmasını karşılamak üzere seyre başlamıştır.

19 Mayıs 1090 tarihinde öğle üzeri her iki Donanma, Koyun Adaları yakınlarında karşı karşıya gelmiştir. Çaka Bey, Türk filosunu Bizans Donanmasına rampa ederek gemileri birbirine kenetlemiş, karşısındakini yok etmek hedefini güden bir savaşa girişmiştir.

Kanlı boğuşma gece yarısına kadar sürmüştür. Neticede Bizans Donanmasının kaçıp kurtulabilen beş on teknesi dışında geri kalanların bir kısmı zapt edilmiş, diğerleri batırılmıştır. Türklerin bu ilk deniz savaşı Bizans Donanmasının büyük yenilgisi ile sona ermiştir. “Koyun Adaları Savaşı” adıyla tarihe geçen 19 Mayıs 1090 tarihli deniz savaşı Türk Donanması’nın ilk deniz savaşıdır ve Türklerin zaferiyle neticelenmiştir. Koyun Adaları zaferinden sonra Çaka Bey’ in önderliğindeki Türk güçleri Bizans’a ait olan Sakız ve Sisam adalarını da ele geçirmiştir.